Örnek HTML sayfası
Bugun...



Vahidettin'in Beyannamesi... Mustafa Kemal'i Anadolu'ya Kim Gönderdi?
Tarih: 20-05-2020 15:31:41 + -


“Mustafa Kemal’i Anadolu’ya Milli Mücadeleyi başlatması için Vahidettin’in gönderdiği ve gizli gizli desteklediği” iddialarıyla ilgili önemli bir belge ortaya çıktı.

facebook-paylas
Tarih: 20-05-2020 15:31

Vahidettin'in Beyannamesi... Mustafa Kemal'i Anadolu'ya Kim Gönderdi?

Tayfun ÇAVUŞOĞLU

Saltanatın kaldırılması üzerine, hayatını tehlikede gördüğü gerekçesini öne sürüp bir İngiliz zırhlısıyla İstanbul’dan kaçan son Osmanlı Padişahı Vahidettin, bir ara Mekke’ye de gitmiş ve bir beyanname yayınlayarak, her ne kadar İstanbul’u terk etmiş olsa da, hilafetten de saltanattan da asla feragat etmediğini, “geçici süre için” yurtdışında olduğunu duyurmuştu.

Milli Mücadelenin üzerinden 100 yıl geçti ama sonradan ortaya atılan, hayal ürünü detaylarla neredeyse bir film senaryosu olacak kadar süslenip süslenip tekrarlanan “Mustafa Kemal’i Anadolu’ya Milli Mücadeleyi başlatması için Vahidettin’in gönderdiği ve gizli gizli desteklediği” iddialarında gerçek payı olup olamayacağını değerlendirmek açısından okunması gereken bu belge, Refik Halid Karay’ın[1] eski evrakları arasından çıkmıştı. Karay anı yazarken eski dosyaları karıştırdığında, daha önce sırası gelip okumadığı ve kimden aldığını da hatırlamadığı beyannamenin nasıl tesadüfen karşısına çıktığını anlatmış, tarih çorbasında tuzu olacağını umduğunu aktarmıştı.

Arabistan’da görev yapan gizli servislerin ve yabancı misyonların o dönemlerde hükümetlerine bilgi notu olarak geçtiği bu beyanname, Vahidettin’in Mustafa Kemal’e, milli mücadeleye, milli mücadele önderlerine bakış açısını göstermesi bakımından da önemli, saltanatına yeniden kavuşabilmek umuduyla yaptığı girişimlerin anlaşılması bakımından da…

Akla şu geliyor. Bu beyanname sahte olabilir mi? Aslında var olmayan bir metin, kimi siyasi nedenlerle ortaya atılıp son padişahın suçlanması ya da eleştirilmesi için malzeme olarak kullanılmış olabilir mi?

Vahidettin’in Beyannamesi – İlk ve son sayfalar

Böyle bir ihtimal yok, belgenin doğruluğu konusunda şüphe de yok. Şöyle ki, Fransa Cumhuriyeti Cidde Başkonsolosluğu’ndan Leon Krajewski’nin Başbakan R. Poincare’e hitaben gönderilen 12 Mart 1923 tarih ve “gizli” işaretli yazıda son Osmanlı Padişahı Muhammed Vahidettin tarafından İslâm alemine hitaben yazılıp yayınlanması şimdilik geciken ve kimse tarafından bilinmeyen bu beyannamenin Arapça bir nüshasının elde etmeyi başardıklarını anlatıyor:

“…İslam âleminde kullanılan bütün dillerde kaleme alınan bu bildiri, gerçekte kuru ve karmaşık bir savunma, aynı zamanda Kemalistleri ve Mustafa Kemal’i hedef alan ithamnamedir. Hiçbir yeni değerlendirme unsuru getirmediği gibi, İstanbul’un Bolşeviklere teslimi için muvakkatini koparmak üzere Sâbık Sultan nezdinde yapıldığı iddia olunan teşebbüs dışında hiçbir yeni ayrıntıyı da içermemektedir. Henüz kimse tarafından bilinmeyen bu beyannamenin Arapça bir nüshasını Yüzbaşı Depui, Cidde’nin tanınmış ayânlarından birinin yakın ilgi ve yardımıyla elde etmiştir. Bunun bir kopyasını çıkarttım.”[2]

El Ahram gazetesinde 3 sütunluk haber

Beyannamenin varlığı doğrulayan ikinci nokta, Kahire gazetesinde yayınlanmış olmasıdır.
Grammont-Mammeri Fransız belgelerine[3] dayanarak, hem kendini hilâfet makamı için başlıca aday olarak gören Hicaz Kralı Hüseyin’in beyannamenin kendi krallığı sınırları içerisinde yayınlanmasına engel olduğunu, hem de Mısır’ın başkenti Kahire’de yayınlanan El Ahram gazetesinin 16 Nisan 1923 tarih ve 14024 sayılı nüshasında yer aldığını saptadıklarını[4] aktarıyorlar.

Beyannamenin dili konusunda farklı bilgiler var. Refik Halid Karay[5], elinde bulunan ve Arapça-Türkçe olduğunu söylediği nüshanın Türkçesinden aktarıyor.[6]

Leon Krajewski’nin Fransa Başbakanı’na gönderdiği gizli notta ise bu beyannamenin İslam âleminde kullanılan bütün dillerde kaleme alındığını vurgulanıyor.

Dergi bildiriyi “(Beyanname metninin) Arapça çevirisinden Fransızcaya çevrilmiş halini yeniden Türkçeye çevirmek yerine, rahmetli Refik Halid Karay’ın evrakı arasında bulunan Türkçe aslının çevrim yazısını sunuyoruz” notunu düşerek yayınlamıştır.[7]

Vahideddin’in beyannamesini Refik Halid’in aktardığı metne dokunmaksızın aktarıyorum. Tarih ve Toplum dergisinin dipnotları ile ağdalı dilin bugüne göre sadeleştirilmesine dönük parantez içindeki bilgi notlarını olduğu gibi korudum.

Gerçek dünyadan kopuk, tarihi gelişmelere ilişkin kronolojiyi işine geldiği gibi ters yüz eden bu beyannameyle ilgili değerlendirmelerimi de aktaracağım.

Beyanname (tam metin)

Şevketlû Sultan Mehmed Vahideddin Efendimiz Hazretlerinin Beyan-nâme-i Hümayunudur

YAZININ DEVAMINI AŞAĞIDAKİ LİNKTEN OKUYABİLİRSİNİZ




Kaynak: belgeseltarih.com

Editör: Kürşat Kafkaslıoğlu

Bu haber 1568 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER TARİH Haberleri

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
1219 Okunma
1115 Okunma
1112 Okunma
1063 Okunma
1059 Okunma
1058 Okunma
1056 Okunma
1038 Okunma
1034 Okunma
917 Okunma
847 Okunma
823 Okunma
4837 Okunma
4772 Okunma
4769 Okunma
4762 Okunma
4355 Okunma
4103 Okunma
4044 Okunma
3806 Okunma
3799 Okunma
3783 Okunma
3642 Okunma
3234 Okunma
SON YORUMLANANLAR
YUKARI