Bugun...



Özellikleri bakımından Atasözleri
Tarih: 31-01-2017 13:34:05 + -



facebook-paylas
Tarih: 31-01-2017 13:34

Özellikleri bakımından Atasözleri

Atasözleri Tanımı

Bir fikri, öğüdü daha çok mecaz yolu ile kısa ve kesin olarak anlatan, eskiden beri söylenegelmiş özlü sözlere atasözü denir. Daha geniş tanımı ile atasözü, "atalarımızın uzun gözlem ve tecrübeler sonunda vardıkları hükümleri hikmetli düşünce, öğüt ve örneklemeler yolu ile veren; birçoğu mecazi anlam taşıyan; yüzyılların oluşturduğu biçimle kalıplaşmış bulunan; daha çok sözlü gelenek içinde nesilden nesile geçerek yaşayan, anonim nitelikteli özlü söz"dür. (Bkz. Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi, C.1, Dergah Yayınları, İstanbul 1977)

Açıklamalı Atasözleri Sözlüğü

Atasözleri genel anlamda birçok konuyu esas aldığından dolayı farklı kriterlerde ancak farklı mecazi anlamlar kullanılarak söylenmiştir. Bu konuda örnek verilmesi gerekirse : Yardımlaşma ve buna bağlı olarak tutumluluk ile ilgili atasözleri kişileri uyarıcı nitelikte olmakta, temizlik veya sağlık gibi atasözleri ise kişileri bir başka oluşa yönlendirip, düşündürecek yapıda olmaktadır.

Çin atasözleri gibi deyimler, beyitler gibi olmayan dostluk ve dayanışma konulu türk atasözleri ise çoğu zaman kişileri indirgeyici hatta aşağılayıcı sonuçlara bağlanarak söylenmiştir. Burada kişiler daha önce bunların yaşandığını hemen kafasında canlandırarak, gereken ilgi ve önemi ilgili atasözü içerisinden hemen alır.

Tasarruf, korku, dostluk niteliğindeki diğer atasözleri ise farklı değildir. Sonuç olarak atalarımızın (ata olarak benimsediğimiz insanların) yaşayış ve tecrübelerini günümüzde kullanmakta olduğunuz bu sözler ile yaşantımıza uydururuz, özlü, hatasız hayat yaşamak için her zaman örnek alırız.

Özdeş Niteliğindeki Atasözleri

Şuan ilgilenmekte olduğunuz Türk atasözleri sözlüğü size en doğru açıklamayı sunmamış olsa dahi gereken atasözümüz hakkında bilgi kazanmanızı hedefler.

Özdeş anlamlı olarak kullanılan birçok atasözü gerçek olan hayatta düşülmemesi gereken hataları belirtirken konu kapsamayacak şekilde, zamanı buna göre ayarlanmış olarak söylenmiştir. Cümlenizde yada örneklerinizde kullanırken, konu ile alakası hiç bulunmasa bile ilgili konu hakkında fikirler uyandırır, karşınızdaki kişiye doğru anlamasını sağlamak amacıyla örneklendirme görevi yapmış bulunur. Anonim olmaları, atasözleri kelimesinin anlamını özdeş olarak lugat açısından doğrular; teyid eder.

Atasözleri Özellikleri

Atasözleri; mani, türkü, masal gibi edebi bir tür olarak bağımsız varlığa sahip değildir. Atasözleri ya folklör türünden metin içinde yada günlük konuşmalarda geçer. Ancak dili süsleyen tek sanat unsuru olduklarından onları birtek araya toplayıp ayrı tür gibi incelemek ihtiyacı duyulmuştur.

Atasözlerini, biçim ve içerik olarak, günlük konuşmalardan ayıran özellikler vardır : Anlatımda açıklık, özlülük, anlatım tonunda kuruluk. Şiirlerle sadece sağduyu yönünden ilişki kurar. Bundan dolayı bazı atasözleri ölçülü ve kafiyelidir. Bu unsurlar, özellikle akılda daha iyi kalması için kullanılmıştır.

Türk atasözlerinin bütünü yapı ve görev yönünden aynı grupta toplanamaz. Bu yüzden atasözlerimizi şöyle sınıflandırabiliriz :

  • Atasözü niteliğindeki deyimler. Bunları günlük dildeki deyimlerden ayırmak çok güçtür. Bu grubuda küçük bir alt gruba ayırabiliriz :
    • Atasözü görünümündeki basit deyimler : İki ayağı bir pabuca sokmak.
    • Özel durumlarda kullanılan örnek deyimler : Tut kelin perçeminden.
    • Karşılaştırmalı deyimler : Keremin arpa tarlası gibi yanmak.
  • Asıl atasözleri : Bir davranış kuralını, akıllıca bir yargıyı dile getirir. Asıl atasözleri anlatımdaki özelliklerine göre ikiye ayrılır :
    • Bir gözlem veya yargı görünümündeki atasözleri : Bir davranış kuralı öğreten yada ders verenler. Yargıya örnek : Kanı kan ile yumazlar, kanı ile yurlar. Gözlemden doğan yargıya örnek : Taşıma su ile değirmen dönmez. Gözleme örnek : Hak batıldan ağlamadı, akan dereyi kimse bağlamadı. Bu bölüme giren mevsim, hava, tarım, hayvanlar ve benzeri üzerine sayısız atasözü vardır.
    • Doğrudan doğruya bir emir, öğüt, yasak belirtenler : Bu tür atasözlerindeki fiiller olumlu yada olumsuz, daima emir halindedirler. Örnek : Gözün ile gördüğünü eteğin ile ört.
  • Fıkra türünden atasözleri : Çok kısaltılmış hikaye yapısındadırlar. Örnek : Deveye sormuşlar : "Boynun neden eğri?" "Nerem doğru ki..." demiş. Bu gruptaki atasözleri görevleri yönünden birinci gruptakilere yakındır.

Atasözlerini söyleyiş yönünden de birbirinden ayırmak mümkündür : Nazım ögesi taşıyanlar, nesir olanlar. Nazım ögesi taşıyan atasözleri arasında tam mısra yada beyik görünümünde olanlar vardır : Gönül düştü kediye, kedi benzer kadıya (duduya).

Türkler sözlü edebiyat dönemindeyken, kahramanlık hikayeleri devrinde atasözleri düşünceyi desteklemek amacıyla yanlız başlarına kullanılmıyor, metnin başına yada sonuna bağlı bulunuyorlardı. Kimi zaman aynı anlamdaki atasözlerinin yanyana kullanıldıklarıda olurdu. Oğuz ve Kırgız destanları bu tür örneklerle doludur. Bugün bile anadoluda hikaye anlatanlar bunlardan faydalanırlar. Elimizdeki en eski Oğuz metinleri Dede Korkut masallarıdır.

Ülkemizde atasözleri üzerine pek çok inceleme, derleme çalışması yapılmıştır.

Deyimler ile atasözleri arasında biçim, mecazi anlam yönünden benzerlikler vardır. Deyimler, cümle içinde kullanılarak söz arasında yer alırlar. Atasözleri ise kendileri cümle yapısındadır; bağımsız olarak kullanılabilirler. Deyimler ile atasözlerini birbirinden ayırmak için şu noktaya dikkat edilmelidir : Deyimler hüküm anlamını taşımazken, atasözleri - fiil almasalarda - hüküm ifade ederler.

Özdeyişler ile atasözleri arasında şu fark vardır. Özdeyiş (vecize)lerin söyleyenleri bellidir, atasözleri ise anonimdir, söyleyenleri belli değildir.

Atasözü Nedir?

Atasözü bir milletin veya ırkın tecrübelerinin daha önce yaşanarak teyid edilmesi ile, kişiden kişiye göreceli olarak değişmeyen, olayın aslını, fiilini, anlatmak istediğini temsil eden cümlelerdir. Belirli bir yargıyı içeren atasözü kavramlarının kim tarafından ne zaman söylendiği ise meşhuldür. Bu sebeple kalıplaşmış halde bulunurlar. Hiçbir kelimesi yada yapısı değiştirilemez, asıl olarak kullanıldığı gibi eş anlamlı kelimeler ile dahi kullanılmazlar.

Bu kavramlar yaşanan olayların sonuçlarına bağlı olarak ilişkilendirildiği için günümüzde de aynı mana yada direk anlam için sorunsuzca kullanılabilirler. Atasözü genel olarak bir olayın sonucunu kısaca anlatmaya yeterlidir. Bu sebeple yaşanan olayların sonunda değil öncesinde de öğüt vermek maksadıyla atasözleri kullanılabilmektedir.

Türk milletinin kendi kimliğine has ilk atasözü kitabı, İstanbul Fatih`teki Millet Kütüphanesi`nde bulunan “Teshil” adlı tıp kitabının en sonuna eklenmiş el yazısı ile kaydedilen bir risalede yer almaktadır. Toplam 698 adet atasözü olup; yazılış tarihi itibariyle hicri takvimin 885 yılı, miladi takvimin ise 1420 yıllarına denk gelmektedir.

Atasözü Anlamları İçin Örnekler

  • Türk Atasözü Anlamları; halkın bir olayı yaşadıktan sonra yada yaşamadan önceki durumunu, onun düşüncesini anlatır.
  • Türk Atasözü Anlamları; tüm dünya üzerindeki insanların yaşayabileceği olaylar aynı olduğundan ulusal bir kimliğe sahiptir.
  • Türk Atasözü Anlamları; kişi yada toplulukların direk maneviyatlarına, ruhlarına, kalplerine hitap ederler.
  • Türk Atasözü Anlamları; sonuçları alenen bildirdiklerinden dolayı kesin tavırlı olarak nitelendirilirler.
  • Türk Atasözü Anlamları; bahsi geçen sonuçların çok büyük oranları istisnasız tecrübe olduğu, birebir tuttuğu için inandırıcıdırlar.
  • Türk Atasözü Anlamları; halk kitlelerinin yüzyıllardan beri geçirdiği yaşamdan ve bu yaşamda oluşan düşüncelerden doğmuşlardır.
  • Türk Atasözü Anlamları; yalın, manalı sözlerdir, bütün atasözlerinin anlatımları çok basit ayrıca kolaydır.
  • Türk Atasözü Anlamları; doğa olayları dahil tüm yaşanan olayları kestirme bir sonuç ile birdirirler.
  • Türk Atasözü Anlamları; yetişkinlere, çocuklara, topluluklara ahlak kuramı bildirirler, ahlaklı olmayı öğretirler.
  • Türk Atasözü Anlamları; bir veya iki cümleden oluşan, türkçe kurallarına uygun bir dilde türetilerek söylenmişlerdir.
  • Türk Atasözü Anlamları; mecazi anlam taşıdıkları için kesinlikle farklı olaylara uyarlanabilir, sonuçları etkilemez.
  • Türk Atasözü Anlamları; kendi içerisinde söz sanatı barındırırlar, tamamen Türk Dili Edebiyatına uygun niteliktedirler.
  • Türk Atasözü Anlamları; içerisindeki kelimeler yer değiştirdiğinde veya farklı kelimeler kullanıldığında anlamları değişebilir.
  • Türk Atasözü Anlamları; denenmiş, yaşanmış olayların sonucunda söylendiği için doğruluğu herkes tarafından kabul edilmektedir.

Atasözleri ve Anlamları

Yüzlerce yıldır Türk ataları tarafından denenerek yaşanan birtakım olayların ardından söylenen tüm atasözlerinin anlamları, bir vecizeyi ifade ederek yola çıkar. Eski Türkçede "Kelamıkibar" diye bahsedilen ancak günümüzde "Darbimesel" yada "Aforizm" olarak anılan birçok anlamın günümüzde hala insanoğluna öğüt verici olması inanılmaz değil, çok kültürlü millet olduğumuz anlamını ifade etmektedir. Türk atasözleri kafiyeli olduğu kadar, kişileri aklında kalıcı niteliğe de sahiptir. Fakat çoğu zaman eski Türkçe içinde kullanılan kelimeler barındırdığından anlamlarını sözlük yada sözlüğe benzer ortamdan öğrenmediğimiz sürece atasözlerinin anlamları askıda kalabilir, farklı yorumlara bürünebilir.

Eski Türkçe içindeki eş anlamlı kelimelerin atasözleri içinde kullanılmasına benzer olarak deyimler de örnek verilebilir. Deyimler komple cümle değil herhangi bir muhabbet veya konuşma esnasında cümle içinde kullanılabilecek, kullanıldığında anlam katabilecek niteliktedir. Atasözlerinin anlamları bu yüzden tek başlarına ifade zorluğu çekmeksizin insanlara nüfus eder; ilgili yaşantının kişilere anlatılmasını kolaylaştırır.

Cinsiyet Ayrımlı Atasözlerinde Kadın ve Erkek Kimliği

Tasvirî nitelikteki bu araştırmada Türk atasözleri kadın / erkek kimliği açısından incelenmiş mevcut atasözlerinden hareketle kadın / erkek profili ortaya konulmuştur. Çalısmada atasözlerimiz de kadın kavramı ve özelliklerinin erkekten daha ayrıntılı ele alındığı ancak kadınla ilgili olumsuz ifadelere daha fazla yer verildiği tespit edilmiştir. Sonuç kısmında

Kaynak: http://www.atasozlerianlamlari.com/

ATASÖZÜ
Atasözü: Çok eskiden günümüze gelmiş, doğruluğu deneyimler sonucu herkes tarafından kabul edilmiş, bizlere öğüt veren kalıplaşmış sözlerdir



ATASÖZLERİNİN ÖZELLİKLERİ


1- Atasözleri halkın ortak ürünlerindendir. Kültürün bir parçasıdır. Halkın yaşamından doğmuştur. Kişiye özgü olmaktan ziyade halka özgü sözlerdir. Duygu ve düşünceleri ortamına göre ifade eden sözcük öbekleridir. 

2- En az iki kelimeden oluşurlar. “Vakit nakittir.” 

3-Atasözünü oluşturan sözcüklerin yerleri asla değiştirilemez. Aynı anlamı verse dahi bir kelimenin yerine başka bir kelime kullanılamaz.
“Aç köpek fırın yıkar.” atasözündeki köpek yerine it kelimesi kullanılamaz. 

4- Bazı atasözleri arasında anlam olarak çelişki de olabilir.

a-Damlaya damlaya göl olur/ Taşıma suyla değirmen dönmez
b- İyi insan lafın üstüne gelir / İti an çomağı hazırla
c-Bir elin nesi var iki elin sesi var/ Nerde çokluk orda bokluk
ç- Fazla mal göz çıkarmaz / Azıcık aşım ağrısız başım
d- Kervan yolda düzelir / Balık baştan kokar
e-Söz gümüşse,sükut altındır /Sükut ikrardan gelir
f-Harama uçkur çözülmez / Güzele bakmak sevaptır
g-İki gönül bir olunca samanlık seyran olur / İki çıplak bir hamama yakışır
h-Bülbülün çektiği dili belası /Bilmemek ayıp değil sormamak ayıp
ı-Eşeğe altın semer vursan da eşek yine eşektir' / Ye kürküm ye
i-Eğri otur doğru söyle / Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar
j-Düşenin dostu olmaz / Dost kara günde belli olur
k-Ava giden avlanır / Atın ölümü arpadan olsun

5- Bir kısım atasözü, atasözünü oluşturan kelimelerle ilgili anlam taşır.
“Bir fincan kahvenin bin yıl hatırı vardır.” Konu hatır saymayla ilgili. Sebep gösterilerek ifade edilmiş.

6- Bazı atasözleri, atasözünü oluşturan kelimelerden uzak bir anlam ifade eder.
“Bir nalına vurur, bir mıhına.”

7- Birçok atasözü benzetmeler içerir. Konuyu açıklarken adeta kişiye örnek verir.
“Bülbülün çektiği; dili belasıdır.”
“Bir ipte iki cambaz oynamaz.”


8- Söylenişi farklı olsa da bazı atasözleri aynı anlamı verebilir.
Bir elin nesi var, iki elin sesi var./Birlikten kuvvet doğar./Baş başa vermeyince taş yerinden oynamaz.”

Körle yatan şaşı kalkar. /Üzüm üzüme baka baka kararır.
Ayranı yok içmeye atla gider s..maya. /Evde yok bulgur aşı, kendi gider bölük başı. 
Keskin sirke küpüne zarar./ Öfkeyle kalkan zararla oturur

9- Atasözlerinin birçoğu kurallı cümle niteliğindedir. Ancak bazılar devrik de olabiliyor.
“Gülme komşuna, gelir başına.” “Besle kargayı, oysun gözünü.” “Sık gidersen dostuna,
yatar arka üstüne.” gibi.

10- Atasözleri cümle yapısı bakımından da farklılık gösterir.
Birçoğu basit cümledir. Yani içinde bir tane yargı vardır.
“Ekmeden biçilmez.” “El elden üstündür.”

Bazı atasözleri ise yapı bakımından birleşik cümle şeklindedir.
“Elin iti gider üleş getirir, bizim it gider beleş getirir.”” Eşek hoşaftan ne anlar, suyunu içer tanesini kor.” 

 

 


 

 


Kaynak: http://www.atasozlerianlamlari.com/

Atasözleri Tanımı

Bir fikri, öğüdü daha çok mecaz yolu ile kısa ve kesin olarak anlatan, eskiden beri söylenegelmiş özlü sözlere atasözü denir. Daha geniş tanımı ile atasözü, "atalarımızın uzun gözlem ve tecrübeler sonunda vardıkları hükümleri hikmetli düşünce, öğüt ve örneklemeler yolu ile veren; birçoğu mecazi anlam taşıyan; yüzyılların oluşturduğu biçimle kalıplaşmış bulunan; daha çok sözlü gelenek içinde nesilden nesile geçerek yaşayan, anonim nitelikteli özlü söz"dür. (Bkz. Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi, C.1, Dergah Yayınları, İstanbul 1977)

Açıklamalı Atasözleri Sözlüğü

Atasözleri genel anlamda birçok konuyu esas aldığından dolayı farklı kriterlerde ancak farklı mecazi anlamlar kullanılarak söylenmiştir. Bu konuda örnek verilmesi gerekirse : Yardımlaşma ve buna bağlı olarak tutumluluk ile ilgili atasözleri kişileri uyarıcı nitelikte olmakta, temizlik veya sağlık gibi atasözleri ise kişileri bir başka oluşa yönlendirip, düşündürecek yapıda olmaktadır.

Çin atasözleri gibi deyimler, beyitler gibi olmayan dostluk ve dayanışma konulu türk atasözleri ise çoğu zaman kişileri indirgeyici hatta aşağılayıcı sonuçlara bağlanarak söylenmiştir. Burada kişiler daha önce bunların yaşandığını hemen kafasında canlandırarak, gereken ilgi ve önemi ilgili atasözü içerisinden hemen alır.

Tasarruf, korku, dostluk niteliğindeki diğer atasözleri ise farklı değildir. Sonuç olarak atalarımızın (ata olarak benimsediğimiz insanların) yaşayış ve tecrübelerini günümüzde kullanmakta olduğunuz bu sözler ile yaşantımıza uydururuz, özlü, hatasız hayat yaşamak için her zaman örnek alırız.

Özdeş Niteliğindeki Atasözleri

Şuan ilgilenmekte olduğunuz Türk atasözleri sözlüğü size en doğru açıklamayı sunmamış olsa dahi gereken atasözümüz hakkında bilgi kazanmanızı hedefler.

Özdeş anlamlı olarak kullanılan birçok atasözü gerçek olan hayatta düşülmemesi gereken hataları belirtirken konu kapsamayacak şekilde, zamanı buna göre ayarlanmış olarak söylenmiştir. Cümlenizde yada örneklerinizde kullanırken, konu ile alakası hiç bulunmasa bile ilgili konu hakkında fikirler uyandırır, karşınızdaki kişiye doğru anlamasını sağlamak amacıyla örneklendirme görevi yapmış bulunur. Anonim olmaları, atasözleri kelimesinin anlamını özdeş olarak lugat açısından doğrular; teyid eder.

Atasözleri Özellikleri

Atasözleri; mani, türkü, masal gibi edebi bir tür olarak bağımsız varlığa sahip değildir. Atasözleri ya folklör türünden metin içinde yada günlük konuşmalarda geçer. Ancak dili süsleyen tek sanat unsuru olduklarından onları birtek araya toplayıp ayrı tür gibi incelemek ihtiyacı duyulmuştur.

Atasözlerini, biçim ve içerik olarak, günlük konuşmalardan ayıran özellikler vardır : Anlatımda açıklık, özlülük, anlatım tonunda kuruluk. Şiirlerle sadece sağduyu yönünden ilişki kurar. Bundan dolayı bazı atasözleri ölçülü ve kafiyelidir. Bu unsurlar, özellikle akılda daha iyi kalması için kullanılmıştır.

Türk atasözlerinin bütünü yapı ve görev yönünden aynı grupta toplanamaz. Bu yüzden atasözlerimizi şöyle sınıflandırabiliriz :

  • Atasözü niteliğindeki deyimler. Bunları günlük dildeki deyimlerden ayırmak çok güçtür. Bu grubuda küçük bir alt gruba ayırabiliriz :
    • Atasözü görünümündeki basit deyimler : İki ayağı bir pabuca sokmak.
    • Özel durumlarda kullanılan örnek deyimler : Tut kelin perçeminden.
    • Karşılaştırmalı deyimler : Keremin arpa tarlası gibi yanmak.
  • Asıl atasözleri : Bir davranış kuralını, akıllıca bir yargıyı dile getirir. Asıl atasözleri anlatımdaki özelliklerine göre ikiye ayrılır :
    • Bir gözlem veya yargı görünümündeki atasözleri : Bir davranış kuralı öğreten yada ders verenler. Yargıya örnek : Kanı kan ile yumazlar, kanı ile yurlar. Gözlemden doğan yargıya örnek : Taşıma su ile değirmen dönmez. Gözleme örnek : Hak batıldan ağlamadı, akan dereyi kimse bağlamadı. Bu bölüme giren mevsim, hava, tarım, hayvanlar ve benzeri üzerine sayısız atasözü vardır.
    • Doğrudan doğruya bir emir, öğüt, yasak belirtenler : Bu tür atasözlerindeki fiiller olumlu yada olumsuz, daima emir halindedirler. Örnek : Gözün ile gördüğünü eteğin ile ört.
  • Fıkra türünden atasözleri : Çok kısaltılmış hikaye yapısındadırlar. Örnek : Deveye sormuşlar : "Boynun neden eğri?" "Nerem doğru ki..." demiş. Bu gruptaki atasözleri görevleri yönünden birinci gruptakilere yakındır.

Atasözlerini söyleyiş yönünden de birbirinden ayırmak mümkündür : Nazım ögesi taşıyanlar, nesir olanlar. Nazım ögesi taşıyan atasözleri arasında tam mısra yada beyik görünümünde olanlar vardır : Gönül düştü kediye, kedi benzer kadıya (duduya).

Türkler sözlü edebiyat dönemindeyken, kahramanlık hikayeleri devrinde atasözleri düşünceyi desteklemek amacıyla yanlız başlarına kullanılmıyor, metnin başına yada sonuna bağlı bulunuyorlardı. Kimi zaman aynı anlamdaki atasözlerinin yanyana kullanıldıklarıda olurdu. Oğuz ve Kırgız destanları bu tür örneklerle doludur. Bugün bile anadoluda hikaye anlatanlar bunlardan faydalanırlar. Elimizdeki en eski Oğuz metinleri Dede Korkut masallarıdır.

Ülkemizde atasözleri üzerine pek çok inceleme, derleme çalışması yapılmıştır.

Deyimler ile atasözleri arasında biçim, mecazi anlam yönünden benzerlikler vardır. Deyimler, cümle içinde kullanılarak söz arasında yer alırlar. Atasözleri ise kendileri cümle yapısındadır; bağımsız olarak kullanılabilirler. Deyimler ile atasözlerini birbirinden ayırmak için şu noktaya dikkat edilmelidir : Deyimler hüküm anlamını taşımazken, atasözleri - fiil almasalarda - hüküm ifade ederler.

Özdeyişler ile atasözleri arasında şu fark vardır. Özdeyiş (vecize)lerin söyleyenleri bellidir, atasözleri ise anonimdir, söyleyenleri belli değildir.

Atasözü Nedir?

Atasözü bir milletin veya ırkın tecrübelerinin daha önce yaşanarak teyid edilmesi ile, kişiden kişiye göreceli olarak değişmeyen, olayın aslını, fiilini, anlatmak istediğini temsil eden cümlelerdir. Belirli bir yargıyı içeren atasözü kavramlarının kim tarafından ne zaman söylendiği ise meşhuldür. Bu sebeple kalıplaşmış halde bulunurlar. Hiçbir kelimesi yada yapısı değiştirilemez, asıl olarak kullanıldığı gibi eş anlamlı kelimeler ile dahi kullanılmazlar.

Bu kavramlar yaşanan olayların sonuçlarına bağlı olarak ilişkilendirildiği için günümüzde de aynı mana yada direk anlam için sorunsuzca kullanılabilirler. Atasözü genel olarak bir olayın sonucunu kısaca anlatmaya yeterlidir. Bu sebeple yaşanan olayların sonunda değil öncesinde de öğüt vermek maksadıyla atasözleri kullanılabilmektedir.

Türk milletinin kendi kimliğine has ilk atasözü kitabı, İstanbul Fatih`teki Millet Kütüphanesi`nde bulunan “Teshil” adlı tıp kitabının en sonuna eklenmiş el yazısı ile kaydedilen bir risalede yer almaktadır. Toplam 698 adet atasözü olup; yazılış tarihi itibariyle hicri takvimin 885 yılı, miladi takvimin ise 1420 yıllarına denk gelmektedir.

Atasözü Anlamları İçin Örnekler

  • Türk Atasözü Anlamları; halkın bir olayı yaşadıktan sonra yada yaşamadan önceki durumunu, onun düşüncesini anlatır.
  • Türk Atasözü Anlamları; tüm dünya üzerindeki insanların yaşayabileceği olaylar aynı olduğundan ulusal bir kimliğe sahiptir.
  • Türk Atasözü Anlamları; kişi yada toplulukların direk maneviyatlarına, ruhlarına, kalplerine hitap ederler.
  • Türk Atasözü Anlamları; sonuçları alenen bildirdiklerinden dolayı kesin tavırlı olarak nitelendirilirler.
  • Türk Atasözü Anlamları; bahsi geçen sonuçların çok büyük oranları istisnasız tecrübe olduğu, birebir tuttuğu için inandırıcıdırlar.
  • Türk Atasözü Anlamları; halk kitlelerinin yüzyıllardan beri geçirdiği yaşamdan ve bu yaşamda oluşan düşüncelerden doğmuşlardır.
  • Türk Atasözü Anlamları; yalın, manalı sözlerdir, bütün atasözlerinin anlatımları çok basit ayrıca kolaydır.
  • Türk Atasözü Anlamları; doğa olayları dahil tüm yaşanan olayları kestirme bir sonuç ile birdirirler.
  • Türk Atasözü Anlamları; yetişkinlere, çocuklara, topluluklara ahlak kuramı bildirirler, ahlaklı olmayı öğretirler.
  • Türk Atasözü Anlamları; bir veya iki cümleden oluşan, türkçe kurallarına uygun bir dilde türetilerek söylenmişlerdir.
  • Türk Atasözü Anlamları; mecazi anlam taşıdıkları için kesinlikle farklı olaylara uyarlanabilir, sonuçları etkilemez.
  • Türk Atasözü Anlamları; kendi içerisinde söz sanatı barındırırlar, tamamen Türk Dili Edebiyatına uygun niteliktedirler.
  • Türk Atasözü Anlamları; içerisindeki kelimeler yer değiştirdiğinde veya farklı kelimeler kullanıldığında anlamları değişebilir.
  • Türk Atasözü Anlamları; denenmiş, yaşanmış olayların sonucunda söylendiği için doğruluğu herkes tarafından kabul edilmektedir.

Atasözleri ve Anlamları

Yüzlerce yıldır Türk ataları tarafından denenerek yaşanan birtakım olayların ardından söylenen tüm atasözlerinin anlamları, bir vecizeyi ifade ederek yola çıkar. Eski Türkçede "Kelamıkibar" diye bahsedilen ancak günümüzde "Darbimesel" yada "Aforizm" olarak anılan birçok anlamın günümüzde hala insanoğluna öğüt verici olması inanılmaz değil, çok kültürlü millet olduğumuz anlamını ifade etmektedir. Türk atasözleri kafiyeli olduğu kadar, kişileri aklında kalıcı niteliğe de sahiptir. Fakat çoğu zaman eski Türkçe içinde kullanılan kelimeler barındırdığından anlamlarını sözlük yada sözlüğe benzer ortamdan öğrenmediğimiz sürece atasözlerinin anlamları askıda kalabilir, farklı yorumlara bürünebilir.

Eski Türkçe içindeki eş anlamlı kelimelerin atasözleri içinde kullanılmasına benzer olarak deyimler de örnek verilebilir. Deyimler komple cümle değil herhangi bir muhabbet veya konuşma esnasında cümle içinde kullanılabilecek, kullanıldığında anlam katabilecek niteliktedir. Atasözlerinin anlamları bu yüzden tek başlarına ifade zorluğu çekmeksizin insanlara nüfus eder; ilgili yaşantının kişilere anlatılmasını kolaylaştırır.

Cinsiyet Ayrımlı Atasözlerinde Kadın ve Erkek Kimliği

Tasvirî nitelikteki bu araştırmada Türk atasözleri kadın / erkek kimliği açısından incelenmiş mevcut atasözlerinden hareketle kadın / erkek profili ortaya konulmuştur. Çalısmada atasözlerimiz de kadın kavramı ve özelliklerinin erkekten daha ayrıntılı ele alındığı ancak kadınla ilgili olumsuz ifadelere daha fazla yer verildiği tespit edilmiştir. Sonuç kısmında

Kaynak: http://www.atasozlerianlamlari.com/

ATASÖZÜ
Atasözü: Çok eskiden günümüze gelmiş, doğruluğu deneyimler sonucu herkes tarafından kabul edilmiş, bizlere öğüt veren kalıplaşmış sözlerdir



ATASÖZLERİNİN ÖZELLİKLERİ


1- Atasözleri halkın ortak ürünlerindendir. Kültürün bir parçasıdır. Halkın yaşamından doğmuştur. Kişiye özgü olmaktan ziyade halka özgü sözlerdir. Duygu ve düşünceleri ortamına göre ifade eden sözcük öbekleridir. 

2- En az iki kelimeden oluşurlar. “Vakit nakittir.” 

3-Atasözünü oluşturan sözcüklerin yerleri asla değiştirilemez. Aynı anlamı verse dahi bir kelimenin yerine başka bir kelime kullanılamaz.
“Aç köpek fırın yıkar.” atasözündeki köpek yerine it kelimesi kullanılamaz. 

4- Bazı atasözleri arasında anlam olarak çelişki de olabilir.

a-Damlaya damlaya göl olur/ Taşıma suyla değirmen dönmez
b- İyi insan lafın üstüne gelir / İti an çomağı hazırla
c-Bir elin nesi var iki elin sesi var/ Nerde çokluk orda bokluk
ç- Fazla mal göz çıkarmaz / Azıcık aşım ağrısız başım
d- Kervan yolda düzelir / Balık baştan kokar
e-Söz gümüşse,sükut altındır /Sükut ikrardan gelir
f-Harama uçkur çözülmez / Güzele bakmak sevaptır
g-İki gönül bir olunca samanlık seyran olur / İki çıplak bir hamama yakışır
h-Bülbülün çektiği dili belası /Bilmemek ayıp değil sormamak ayıp
ı-Eşeğe altın semer vursan da eşek yine eşektir' / Ye kürküm ye
i-Eğri otur doğru söyle / Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar
j-Düşenin dostu olmaz / Dost kara günde belli olur
k-Ava giden avlanır / Atın ölümü arpadan olsun

5- Bir kısım atasözü, atasözünü oluşturan kelimelerle ilgili anlam taşır.
“Bir fincan kahvenin bin yıl hatırı vardır.” Konu hatır saymayla ilgili. Sebep gösterilerek ifade edilmiş.

6- Bazı atasözleri, atasözünü oluşturan kelimelerden uzak bir anlam ifade eder.
“Bir nalına vurur, bir mıhına.”

7- Birçok atasözü benzetmeler içerir. Konuyu açıklarken adeta kişiye örnek verir.
“Bülbülün çektiği; dili belasıdır.”
“Bir ipte iki cambaz oynamaz.”


8- Söylenişi farklı olsa da bazı atasözleri aynı anlamı verebilir.
Bir elin nesi var, iki elin sesi var./Birlikten kuvvet doğar./Baş başa vermeyince taş yerinden oynamaz.”

Körle yatan şaşı kalkar. /Üzüm üzüme baka baka kararır.
Ayranı yok içmeye atla gider s..maya. /Evde yok bulgur aşı, kendi gider bölük başı. 
Keskin sirke küpüne zarar./ Öfkeyle kalkan zararla oturur

9- Atasözlerinin birçoğu kurallı cümle niteliğindedir. Ancak bazılar devrik de olabiliyor.
“Gülme komşuna, gelir başına.” “Besle kargayı, oysun gözünü.” “Sık gidersen dostuna,
yatar arka üstüne.” gibi.

10- Atasözleri cümle yapısı bakımından da farklılık gösterir.
Birçoğu basit cümledir. Yani içinde bir tane yargı vardır.
“Ekmeden biçilmez.” “El elden üstündür.”

Bazı atasözleri ise yapı bakımından birleşik cümle şeklindedir.
“Elin iti gider üleş getirir, bizim it gider beleş getirir.”” Eşek hoşaftan ne anlar, suyunu içer tanesini kor.” 

 

 

 

 

 

Kaynak: http://www.atasozlerianlamlari.com/

 




Kaynak: Kaynak: http://www.atasozlerianlamlari.com/

Bu haber 1247 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER Atasözleri Haberleri

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
YUKARI